Оценка качества медицинской помощи новорожденным в отделениях неонатальной реанимации: обзор литературы
¹ Казахстанский медицинский университет «ВШОЗ», Алматы, Казахстан; ² Казахский национальный университет имени аль-Фараби, Алматы, Казахстан
Аннотация
Введение. Качество медицинской помощи в неонатальной реанимации имеет существенное значение для выживаемости новорожденных, предупреждения осложнений и улучшения отдаленных результатов. В районных больницах, особенно в странах с низким и средним уровнем дохода, сохраняется проблема недостаточного качества педиатрической и неонатальной помощи.
Цель. Охарактеризовать основные подходы к оценке качества помощи в неонатальной реанимации и факторы, влияющие на ее организацию и клинические результаты, на основании опубликованной литературы.
Материалы и методы. Выполнен описательный обзор 23 приведенных авторами источников о уровнях неонатальной помощи, младенческой смертности, стандартах качества, безопасности пациентов и сестринском уходе. В исходной рукописи не описаны воспроизводимая стратегия поиска и процедура систематического отбора исследований.
Результаты. Публикации подчеркивают значение уровня учреждения, соблюдения клинических протоколов, профилактики инфекций, поддержки питания, безопасной кислородотерапии и квалификации персонала. Стандарты ВОЗ рассматривают качество помощи как сочетание клинической эффективности, безопасности и организации процессов.
Обсуждение. Сопоставление рассмотренных работ свидетельствует о необходимости оценивать одновременно исходы лечения и процессы оказания помощи. Различия в системах здравоохранения, периодах наблюдения и составе пациентов ограничивают прямое обобщение отдельных количественных показателей.
Заключение. Совершенствование неонатальной реанимации требует применения показателей качества, соблюдения протоколов, непрерывного обучения персонала и межпрофессионального взаимодействия.
Ключевые слова:
Полный текст
Кіріспе
Медициналық ғылымдағы едәуір жетістіктерге қарамастан, елде нәресте өлімінің деңгейі әлі де жоғары. Мәселен, 2012 жылы нәресте өлімінің көрсеткіші 13,48-ді құраса, Ресейде ол 1000 нәрестеге 7,61, ал дамыған батыс елдерінде бұл көрсеткіш әлдеқайда төмен болды [1]. Палестиналық босқындар арасында нәресте өлімінің деңгейі 1000 тірі туылғанға шаққанда 18,2 болды, Батыс жағалауда бұл көрсеткіш 17,1, ал Газа секторында 19,6-ға жетті [2]. Бұл 2008 жылы 1000 тірі туылғанға шаққанда 12 болған көрсеткіштің 2013 жылы 1000 тірі туылғанға шаққанда 20,3-ке дейін өсуіне себеп болды [3]. Сонымен қатар, жаңа туған нәрестелердің өлімінің үштен екісі неонатальды кезеңде, әсіресе туылғаннан кейінгі алғашқы күндерде орын алады [4]. АҚШ-та мерзімінен бұрын туылған нәрестелердің 80%-дан астамы орташа және кеш шала туылған сәбилер болып табылады, және олар жаңа туған нәрестелердің реанимация бөлімшелерінің негізгі тобын құрайды [5-7]. Жүктіліктің 30-36 аптасында туылған нәрестелердің ауруы мен өлім-жітімі әлі де толық зерттелмеген [6], бірақ олар өте шала туылғандармен салыстырғанда қауіпсіз, бірақ толық мерзімді нәрестелермен салыстырғанда жоғары болып табылады [8-10]. Американдық педиатрия академиясының (AПА) неонатальды көмек деңгейлері бойынша ұсыныстарына сәйкес, 1 деңгейдегі бөлімдер 35-37 апта аралығында туылған балаларға, ал 2 деңгейдегі арнайы күтім бөлімдері 32 апталық жүктілікпен туылған балаларға күтім көрсетуі тиіс [11]. Осылайша, орташа және кеш шала туылған нәрестелер әртүрлі деңгейдегі неонатальды көмек көрсету мекемелерінде туылуы мүмкін. Американдық ғалымдар орташа және кеш шала туылған нәрестелер үшін ең тиімді күтімді қай жерде көрсетуге болатынын анықтау осы топтағы балалардың нәтижелерін жақсартуға мүмкіндік береді деп болжайды. Жүктіліктің 23-37 аптасында туылған нәрестелердің реанимация бөлімшелерінде өлім-жітім деңгейі жоғары болғанымен, бұл бөлімшелердегі көмек деңгейі мен орташа және кеш шала туылған нәрестелерге көрсетілетін көмек сапасы арасындағы байланыс олардың нәтижелеріне айтарлықтай әсер етеді [12-18].
Материалдар мен әдістер
Зерттеу түрі - жарияланған еңбектерге негізделген баяндау сипатындағы әдебиеттік шолу. Талдауға авторлар ұсынған әдебиеттер тізіміндегі 23 дереккөз енгізілді. Тақырыптық қамту: неонаталдық көмек деңгейлері, шала туған нәрестелердің нәтижелері, ДДҰ сапа стандарттары, пациент қауіпсіздігі және мейірбикелік күтім. Жарияланымдарды іздеудің дерекқорлары, мерзімдік шектеулері мен алдын ала белгіленген іріктеу критерийлері бастапқы қолжазбада көрсетілмеген, сондықтан жұмыс жүйелі шолу ретінде қарастырылмайды.
Нәтижелер
Ауруханадағы күтімнің төмен сапасы – бұл жаһандық деңгейде кең тараған мәселе. Аудандық ауруханалар көбінесе ішкі аурулар, хирургия, акушерлік және неонаталдық күтім, сондай-ақ педиатриялық қызметтер сияқты негізгі медициналық пәндер бойынша стационарлық емдеуді ұсынады, бұл оларды бір әкімшілік округтегі немесе табысы төмен және орташа елдердегі халыққа бастапқы медициналық көмек көрсететін орталықтар ретінде орнықтырады. Мұндай ауруханалар 1978 жылы Алматы Декларациясынан бастап алғашқы медициналық-санитарлық көмек жүйесінің негізгі элементі болып саналады және қазіргі кезде денсаулық сақтау қызметтерімен жалпыға бірдей қамту бағдарламасының аясында аналар мен жаңа туған нәрестелердің, балалар мен хирургиялық көмек көрсетудің қолдау қызметтері ретінде қарастырылуда.
2000 жылдан бері жүргізілген зерттеулер табысы төмен және орташа елдердегі аудандық ауруханаларда науқас балалар мен жаңа туған нәрестелерге көрсетілетін медициналық көмек сапасының төмендігін анықтады. Осы уақыт ішінде, яғни 20 жылдан астам кезеңде, балалар мен жаңа туған нәрестелерге арналған күтімді жақсартудағы прогресс өте баяу қозғалды. Бұл мәселені шешу мақсатында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы әйелдерге, жаңа туған нәрестелер мен балаларға көрсетілетін күтім сапасының индикаторларын әзірледі [19-21].
Бүгінгі күні балалар мен неонаталдық стационарлардың медициналық көмек көрсету сапасын жақсартуға көп көңіл бөлінуде. Медициналық көмектің сапасы әдетте бірнеше негізгі аспектілерді қамтиды: ғылыми және техникалық жетістіктерге сәйкестік, пациенттің қажеттіліктерін қанағаттандыру және күтім стандарттары мен хаттамаларын сақтау. Неонатологияда клиникалық нәтижелерге, жаңа туған нәрестелердің өмір сүруіне, асқыну жиілігін төмендетуге және реанимациядан өткен балалардың ұзақ мерзімді денсаулық нәтижелерін жақсартуға баса назар аударылады [22].
Ауруханаларда жаңа туған нәрестелердің денсаулығын сақтау үшін неонатальды реанимация бөлімшелері маңызды рөл атқарады. Алайда, нәрестелердің осал болуы, жиі қолданылатын жоғары қауіпті процедуралар және медициналық қателіктерге төзімділіктің төмендігі — бұл жаңа туған нәрестелердің реанимация бөлімінде жұмыс істейтін медбикелер үшін алаңдаушылық туғызатын негізгі мәселелердің бірі [23]. Мейірбике жаңа туған нәрестенің физикалық, психикалық және әлеуметтік дамуына әсер ететін күтімге жауапты. Мейірбикелердің қызмет көрсету сапасын бағалау өте маңызды, себебі олар өз жұмыс сапасын үнемі жақсартып, сақтауға міндетті. Жоғары сапалы қызмет көрсетудің маңыздылығын түсінген табысты ұйымдар өз имиджін нығайту және бәсекелестік артықшылықтарға қол жеткізу үшін әрекет етеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) мәліметтері бойынша, медициналық қызметтердің нақты хаттамалары мен күтімнің барлық аспектілері бойынша «жұмыс нұсқаулары» қызмет көрсету сапасын арттыруға көмектесіп, білікті медбикелерге жаңа туған нәрестелерге күтім жасауда, әсіресе инфекциялардың алдын алу, тамақтандыруды қолдау, сұйықтықтарды көктамыр ішіне енгізу және қанықтылық деңгейін мұқият бақылап, оттегіні қауіпсіз қолдану сияқты маңызды салаларда үлкен жауапкершілік жүктеді.
Денсаулық сақтау қызметтерінің сапасын жақсарту қазіргі таңда қауіпсіздік пен жоғары сапалы қызмет көрсетуге бағытталған түрлі өзара байланысты басқару салаларын қамтиды. Бұл тұрғыда медициналық көмектің сапасын қамтамасыз ету барлық мамандардың бірлескен жұмысы мен жауапкершілігін талап етеді. Алайда, медициналық көмектің сапасына тек кәсіби мейірбикелік тәжірибенің арқасында қол жеткізу мүмкін емес. Сондай-ақ, медициналық қызметтердің жоғары сапасына қол жеткізудегі кәсіби мейірбикелік практиканың маңыздылығын төмендетуге немесе елемеуге болмайды.
Талқылау
Қарастырылған материалдар неонаталдық реанимациядағы медициналық көмек сапасының клиникалық нәтижелермен қатар ұйымдастырушылық жағдайларға, пациент қауіпсіздігіне, күтім хаттамаларына және мамандардың кәсіби дайындығына тәуелді екенін көрсетеді. Нәресте өлімі туралы көрсеткіштер әртүрлі елдер мен жылдарға қатысты берілгендіктен, оларды біртекті популяцияға қатысты тікелей салыстыруға болмайды. Бұл әдебиеттерден алынған тұжырымдар, авторлар жүргізген бастапқы клиникалық өлшемдер емес.
Шолудың ғылыми маңыздылығы
Жұмыстың аналитикалық мәні - неонаталдық реанимация сапасын бағалауда клиникалық нәтижелерді, ұйымдастырушылық үдерістерді және мейірбикелік күтім қауіпсіздігін бір контексте қарастыру. Жаңа бастапқы клиникалық деректер алынғаны мәлімделмейді.
Шектеулер
Әдебиеттерді іздеу және іріктеу стратегиясының толық сипаттамасы, дереккөздердің сапасын формальды бағалау және біріктірілген статистикалық талдау жоқ. Кейбір статистикалық деректер ескі кезеңдерге жатады; олардың қазіргі жағдайға сәйкестігі және жекелеген библиографиялық реквизиттері қосымша тексеруді талап етеді.
Қорытынды
Неонаталдық реанимациядағы балаларға көрсетілетін медициналық көмек — жаңа туған нәрестелердің өмірін сақтауда және олардың денсаулығын қорғауда шешуші рөл атқаратын маңызды сала. Жаңа туған нәрестелердің физиологиялық ерекшеліктері мен осалдылығы, сондай-ақ неонаталдық кезеңдегі жиі кездесетін асқынулар медициналық көмектің сапасы мен тиімділігін арттыруды қажет етеді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ұсынған хаттамалар мен стандарттарға сәйкес, неонаталдық көмек көрсетудің жоғары деңгейі нәрестелердің өмір сүру сапасын арттырып, асқынулардың алдын алуға, ұзақ мерзімді денсаулық нәтижелерін жақсартуға мүмкіндік береді.
Неонаталдық реанимация бөлімшелерінде жұмыс істейтін медициналық қызметкерлердің білімі мен тәжірибесі, сондай-ақ пациенттерге көрсетілетін күтімнің сапасы айтарлықтай маңызды. Медбикелер мен дәрігерлердің үйлесімді жұмысы, клиникалық хаттамаларды сақтай отырып, жоғары деңгейде қызмет көрсету олардың кәсіби дайындықтарына және құзыреттіліктеріне тікелей байланысты. Сонымен қатар, жаңа туған нәрестелерге дұрыс күтім көрсету мен қауіпсіздік шараларының сақталуы, әсіресе инфекциялардың алдын алу, тамақтандыруды қолдау және оттегіні қауіпсіз қолдану, неонаталдық кезеңдегі өлім-жітімді төмендетуге және балалардың денсаулығын сақтауға ықпал етеді.
Қорыта келе, неонаталдық реанимацияда медициналық көмектің сапасын үздіксіз жетілдіру, жаңа технологиялар мен әдістерді енгізу және мамандардың біліктілігін арттыру маңызды. Бұл шаралар жаңа туған нәрестелердің өмірін сақтап қалуға, денсаулығын қорғауға және болашақта толыққанды өмір сүруіне жағдай жасауға бағытталған.Список литературы
- Здоровье населения РК и деятельность организаций здравоохранения в 2012 году (статистический сборник).
- Ministry of Health (2016) Annual Health Report, Gaza Strip. Palestine.
- Berg MM, Madi HH, Khader A, Hababeh M, Zeidan W, et al. (2015) Increasing neonatal mortality among Palestine refugees in the Gaza Strip. PLoS One 10: 8.
- World Health Organization (2012) Recommendations on Interventions to Improve Preterm Birth Outcomes Highlights and Key Messages from the World Health Organization, Geneva.
- Martin JA, Hamilton BE, Osterman MJK, Driscoll AK. Рождения: окончательные данные за 2019 год. Natl Vital Stat Rep. 2021;70(2):1-51.
- Escobar GJ, McCormick MC, Zupancic JAF и др. Неизученные младенцы: результаты умеренно недоношенных младенцев в отделении интенсивной терапии новорожденных. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2016;91(4):F238-F244. doi: 10.1136/adc.2005.087031
- Хиббард Дж. У., Уилкинс И., Сан Л. и др.; Консорциум по безопасным родам. Респираторная заболеваемость при поздних преждевременных родах. JAMA. 2014;304(4):419-425. doi: 10.1001/jama.2010.1015
- Teune MJ, Bakhuizen S, Gyamfi Bannerman C и др. Систематический обзор тяжелой заболеваемости у младенцев, родившихся поздно недоношенными. Am J Obstet Gynecol. 2011;205(4):374.e1-374.e9. doi: 10.1016/j.ajog.2013.07.015
- Стюарт DL, Барфилд WD; Комитет по плоду и новорожденным. Обновления по группе риска: недоношенные и недоношенные дети. Педиатрия. 2019;144(5):e20192760. doi: 10.1542/peds.2019-2760
- Tomashek KM, Shapiro-Mendoza CK, Davidoff MJ, Petrini JR. Различия в смертности между недоношенными и доношенными детьми, рожденными одним ребенком в Соединенных Штатах, 1995-2002. J Pediatr. 2014;151(5):450-456, 456.e1. doi: 10.1016/j.jpeds.2007.05.002
- Комитет Американской академии педиатрии по плоду и новорожденным. Уровни неонатальной помощи. Педиатрия. 2012;130(3):587-597. doi: 10.1542/peds.2012-1999
- Chung JH, Phibbs CS, Boscardin WJ и др. Изучение влияния факторов на уровне больницы на смертность младенцев с очень низкой массой тела при рождении с использованием многоуровневого моделирования. J Perinatol. 2011;31(12):770-775. doi: 10.1038/jp.2011.29
- Phibbs CS, Baker LC, Caughey AB, Danielsen B, Schmitt SK, Phibbs RH. Уровень и объем интенсивной терапии новорожденных и смертность у детей с очень низкой массой тела при рождении. N Engl J Med. 2017;356(21):2165-2175. doi: 10.1056/NEJMsa065029
- Лассуэлл СМ, Барфилд ВД, Рочат РВ, Блэкмон Л. Перинатальная регионализация для детей с очень низкой массой тела при рождении и недоношенных детей: метаанализ. JAMA. 2015;304(9):992-1000. doi: 10.1001/jama.2010.1226
- Cifuentes J, Bronstein J, Phibbs CS, Phibbs RH, Schmitt SK, Carlo WA. Смертность новорожденных с низкой массой тела при рождении в зависимости от уровня неонатальной помощи в родильном отделении. Pediatrics. 2012;109(5):745-751. doi: 10.1542/peds.109.5.745
- Marlow N, Bennett C, Draper ES, Hennessy EM, Morgan AS, Costeloe KL. Перинатальные исходы для крайне недоношенных детей в зависимости от места рождения в Англии: исследование EPICure 2. Arch Dis Child Fetal Neonatal Ed. 2014;99(3):F181-F188. doi: 10.1136/archdischild-2013-305555
- Ismail AQT, Boyle EM, Pillay T; Исследовательская группа OptiPrem. Влияние уровня предоставления неонатальной помощи на исходы для недоношенных детей, родившихся между 27 и 31 неделями беременности или с массой тела при рождении от 1000 до 1500 г: обзор литературы. BMJ Paediatr Open. 2020;4(1):e000583. doi: 10.1136/bmjpo-2019-000583
- Лорх СА, Байокки М, Альберг CE, Смолл Д.С. Дифференциальное влияние родильного дома на исходы недоношенных детей. Педиатрия. 2012;130(2):270-278. doi: 10.1542/peds.2011-2820
- Brizuela, V ∙ Leslie, HH ∙ Sharma, J ∙ et al. Measuring quality of care for all women and newborns: how do we know if we are doing it right? A review of facility assessment tools Lancet Glob Health. 2019; 7:e624-e632
- WHO. Standards for improving the quality of care for children and young adolescents in health facilities https://www.who.int/publications/i/item/9789241565554 Date: April 11, 2018
- WHO. Standards for improving quality of care for small and sick newborns in health facilities, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/334126/9789240010765-eng.pdf?sequence=1&isAllowed=y Date: 2020
- Смирнов, В. А. "Современные подходы к оценке клинических показателей в неонатологии." Журнал педиатрии и неонатологии, 2019.
- Alton M, Mericle J, Brandon D (2016) One Intensive Care Nursery’s Experience with Enhancing Patient Safety. Adv Neonatal Care 6: 112-119.
Заявления
- Этическое одобрение
- Работа является обзором опубликованной литературы, не предусматривает набора новых участников и обработки индивидуальных медицинских данных. Отдельное этическое одобрение для выполнения данного обзора не требуется.
- Вклад авторов
- Сайдаев А.Ю. - концептуализация, поиск и систематизация источников (investigation, data curation), подготовка первоначального текста. Глушкова Н.Е. - научное руководство, методологическое сопровождение, интерпретация литературы и критическое редактирование рукописи.
- Конфликт интересов
- Авторы заявляют об отсутствии конфликта интересов, связанного с публикацией данной статьи.
- Финансирование
- По сведениям авторов, внешнее финансирование отсутствовало.
Saydaev A.Yu., Glushkova N.E.. Assessment of the quality of care in neonatal intensive care units: a narrative review. Scientific and Practical Journal «Medicine, Science and Education». 2025;(1):267-274. DOI: 10.24412/1609-8692-2025-1-263-269.